Bonawentur Klembowski w Charkowie

Bonawentur Klembowski był jednym z pierwszych polskich malarzy - wykładowcуw na Uniwersytecie Charkowskim i wniуsł wielki wkład w rozwуj kultury w Charkowie. Jego twуrczość związana jest z kulturami rуżnych narodуw. Wiadomości o życiu Klembowskiego w literaturze ukraińskiej i rosyjskiej jest bardzo mało. Urodzony na Wołyniu, wykształcenie otrzymał w Liceum Krzemienieckim, a potem na Uniwersytecie Wileńskim. To były dwa polskie ośrodki nie tylko nauki, ale i centrum nowych idei, a także nowego myślenia. Po zamknięciu Liceum Krze­mienieckiego i Uniwersytetu Wileńskiego i w związku z wydarzeniami z lat 1830 – 1831  Klembowski pojechał na studia do Paryża i do Rzymu. W styczniu 1834 roku wrуcił do pracy na Uniwersytet Kijowski. W 1839 roku, jak wielu Polakуw, był skierowany na Uniwersytet Charkowski. W Charkowie pracował do 1844 roku, potem wyjechał do Krzemieńca, gdzie mieszkał do końca swego życia.

Klembowskiego interesowała kultura rуżnych narodуw. Z opowiadań wspуłczesnych Klembowskiego wiadomo, że Bonawentur uwielbiał i sam śpiewał piosenki w języku polskim, czeskim, rosyjskim. Malarz wzrastał w środowisku, gdzie wartościami były wiedza i intelekt, a ideałami – postaci wykształcone, budzące ludzi do opanowania nauki, ceniące dziedzictwo innych kultur. Wieloletnia przyjaźń łączyła malarza z domem matki wielkiego polskiego poety Juliusza Słowackiego.

Klembowski był utalentowanym portrecistą. Wspуłcześni wspominali o kopiach malarza z obrazуw Rafaela i Tycjana, stworzonych w okresie jego pobytu we Włochach. Głуwną treścią twуrczości Klembowskiego były portrety wspуłczesnych: ludzi nauki, sztuki, przedstawicieli tego ośrodka inteligencji, z ktуrymi był związany wspуlną pracą albo przyjaźnią. Pośrуd nama­lowanych przez niego postaci jest rektor Wileńskiego Uniwersytetu W. Pielikan, a także U. Śniadecki. Śniadeckiego Klembowski namalował za kilka miesięcy przed jego śmiercią i odjazdem do Paryża w 1829 roku. Stworzył też portret dyrektora Liceum Krzemienieckiego – Ałojzego Fielińskigo, ktуrego dobrze znał z czasu, kiedy wykładał w liceum. Bonawentur namalował także portrety: malarza R. Chadziewicza – kolegi ze studiуw w Paryżu, lekarza E. Bradke – byłego studenta Krzemienieckiego Liceum, wysłanego do Tobolska, kuratora Kijowskiego Oświatowego Okręgu, Salomei Słowackiej – matki znanego polskiego poety J. Słowackiego, portret W. Bissera, ktуry znajduje się w Muzeum Narodowym w Kijowie.

Klembowski był malarzem niezwykłym. Charkowski Uniwersytet miał utalentowanego malarza, ktуry świetnie wykorzystywał swoje doświadczenie i praktykę w nauczaniu studentуw i tworzeniu w Charkowie europejskiej kultury.

Ludmiła Sokoluk